مادر سازها

زیبایی در سادگی نیز هست. بیان ساده و روان یک اثر هنری نه تنها از ارزش واقعی آن نمی کاهد بلکه با نگرشی ژرف وموشکافانه میتوان از دریچه یی کوچک به جهان بی کران هنر به ویژه هنر موسیقی نگاه کرد و به سادگی زیبایی ها را برگرفت و بهرمند شد.

 

توجه                          توجه

با عضویت در این وبلاگ می توانید از :

۱- نت های روز دنیا وزیبا

۲- آموزش رایگان نواختن پیانو

۳- دریافت آهنگ های نت به زودی

۴- زندگی نامه های نوازندگان معروف به زودی

بهره ببرید

برای عضویت روی اینجا کلیک کنید

پيانو (piano) در لغت به معناي ملايم و آرام می باشد که در سال 1709 توسط کريستوفري ايتاليايي اختراع شد البته با گذشت زمان تغييرات زبادي در ساختارش بوجود آمد. پيانو سازي است که مانند سنتور به وسيله ي ضربه ي چکش بر روي سيم يه صدا در مي آيد. اين ساز جعبه بسيار بزرگي است که به دو شکل مختلف ساخته شده است. نوع اول که در فارسي به آن (پيانو رويال) گفته ميشود، داراي يک جعبه ي بزرگ سه ضلعي که بر روي سه پايه قطور واقع شده و سيم ها به طور افقي در داخل جعبه کشيده شده اند و چکش ها از زير به سيم ها برخورد مي کنند. نوع دوم در زبان هاي اروپايي(پيانينو)يعني پيانو کوچک خوانده مي شود. اين نوع پيانو داراي جعبه کوچکتر و قائم است و سيم هاي آن به طور عمودي ، از پايين به بالا قرار گرفته است. چکش ها از جلو به سيم ها ضربه مي زنند. براي هر صوت پيانو يک چکش ، يک شستي و يک دستگاه وصل کننده آنها و(مانند سنتور)سه سيم در ناحيه زير ، دو سيم در ناحيه بم و يک سيم کلفت در ناحيه خيلي بم براي هر صوت تعبيه شده است.

 

   

در ضلع جلوي نوازنده رديف شستي ها قرار دارد ، هر شستي با مکانيسم مخصوصي در داخل پيانو به چکش متصل است که با کوبيدن روي شستي، چکش نيز به سوي سيم مربوط پرتاب شده ، به آن برخورد کرده و آن را به ارتعاش وا مي دارد سپس کمي به عقب بر خواهد گشت تا مانع ادامه ارتعاش سيم شود. وقتي انگشت نوازنده از روي سيم برداشته مي شود نمد خفه کننده به سيم مي چسبد و آن را از ارتعاش باز مي دارد.
جلوي پاي نوازنده سه پدال تعبيه شده که پدال سمت راست مانع کار دستگاه خفه کن مي شود. در نتيجه سيم مربوطه حتي پس از برداشتن انگشت از روي شستي ، به ارتعاش ادامه مي دهد تا خود به تدريج از ارتعاش بايستد. اما وقتي پاي نوازنده از روي پدال برداشته شود سيم ارتعاش خود را از دست مي دهد و صدا قطع مي شود. پدال سمت چپ باعث مي شود که نواري از نمد ، بين سيم و چکش قرار گرفته و ضربه ي چکش بر روي سيم، صوتي خفه و کم صدا ايجاد کند. در پيانو هاي سه پداله، پدال وسط نيز مجموعآ چکش ها را جلوتر مي برد تا ضربه با قدرت کم تري به سيم ها بر خورد کند و يا اينکه مجموعه سيم ها را کمي به راست برده تا چکش کوبنده فقط به يکي از سيم هاي سه گانه هم کوک برخورد کند ، اين عمل موجب ظريف بودن صوت حاصله مي شود. وسعت صداي پيانو تا هفت اکتاو يا کمي بيشتر است که به همين دليل ، نت نويسي آن بر روي دو حامل صورت مي گيرد (حامل بم با کليد فا) که براي اجراي دست چپ است و (حامل زير با کليد سل) که براي اجرا با دست راست نوشته مي شود.

شستي هاي پيانو به دو رده سفيد و سياه تقسيم شده اند. شستي هاي سفيد ايجاد کننده صوت هاي ( دو ، ر ، مي ، فا ، سل ، لا ، سي ، و دو (يک اکتاو بالاتر) ) است. يک پيانوي معمولي متجاوز از 50 شستي سفيد دارد که به ترتيبي يکنواخت قرار گرفته اند. در هر دوره ي شستي هاي هفت گانه سفيد (از دو تا سي) ، پنج شستي سياه در دو گروه سه تايي و دو تايي تعبيه شده اند.

1. پیانو دیواری
در این ساز سیم های پیانو به صورت عمودی قرار گرفته و اهرم ها از طریق فشار بر روی شستی ها با زاویه 35 درجه چکش ها را به طرف سیم برده و بعد از ضربه زدن به سرعت بر می گرداند.

2. پیانو رویال:
در این ساز سیم های پیانو به صورت افقی قرار گرفته و اهرم ها از طریق فشار بر روی شستیها با زاویه 35 درجه چکش را به طرف سیم به بالا پرتاب می کند و با سرعت زیاد به سیم ها ی افقی ضربه می زند، نظر به اینکه هر چه طول سیمها بیشتر باشد صدای پیانو مطلوبتر می شود. پیانو های دیواری نظر به محدودیت ارتفاع حداکثر تا ارتفاع 135 سانتی متر ساخته شده استو در پیانوی رویال نظر به اینکه در سطح محدودیتی ندارد هم اکنون پیانوهایی تا طول 308 سانتی متر نیز ساخته شده است.

پیانو لا:
در سالهای دهه 1860 میلادی پیانوهایی ساخته شده بود که بدون نوازنده آهنگ می نواخت و نیازی به نوازنده نداشت. تنها به وسیله پدالهای دوگانه و با فشار دادن روی هر پدال کارتهای سوراخ شده مخصوص به ترتیب به محل مکانیزم پیانو وارد شده و شستی های مورد نظر را حرکت می دادند که چکش های مربوطه به سیم ها اصابت کرده و آهنگهای از پیش تعیین شده را اجرا می کرد.
وسعت صدای پیانو عبارت است از هفت اکتاو یا بیشتر.
به علت بزرگی وسعت صدای پیانو نت نویسی آن بر روی دو حامل صورت می گیرد که معمولا حامل زیرین برای اجرا با دست چپ و حامل بالایی برای اجرا با دست راست اختصاص یافته است.
می نمودند.

 

برای اطلاعات بیشتر به ادامه مطلب بروید . 

 

ادامه مطلب

 

از زمانی که پيانو ساخته شد به دلیل رنگ زیبای صدا و توانایی اون در اجرای همزمان چندین نت، این ساز بزرگ همواره مورد توجه موسیقیدانان در سبک های مختلف بوده و هست. موسیقی ایران هم از این پدیده مستثنی نبوده و پيانو در اون نقش قابل توجه ای رو ایفا کرده. اولین پیانوهایی که وارد ایران شد در واقع هدایایی بودند از طرف پادشاهان اروپایی به شاهزادگان و شاهان ایران، که از این سازها سالها نوازندگان سایر سازهای درباری بصورت کاملا" ابتدایی استفاده میکردند. محمد صادق خان که نوازنده سنتور دربار بود، گاهی اوقات سری هم به پیانوی دربار می زد و قطعاتی را هم با آن ساز می نواخت. استمرار و علاقه ایشان به نواختن پيانو به حدی رسید که بعدها رسما" نوازنده پيانو شد و در مواردی هم تجربیات خود در استفاده از این ساز را در اختیار دیگران قرار میداد

اما نوازندگی پيانو بطور جدی سالها پس از ورود این ساز به ایران شروع شد، یعنی پس از آنکه لومر موسیقی کلاسیک را وارد ایران کرد. لومر یک افسر نظامی و معلم موسیقی فرانسوی بود که به دعوت ناصرالدین شاه برای تدریس در دارالفنون به تهران آمده بود. لومر با همکاری سالار معزز که معلم سلفژ بود و در گروه موسیقی نطامی تدریس میکرد و مدتی هم شاگرد کورساکوف بود، شروع به تدریس رسمی پيانو در ایران کردند. در همین سالها بود که پای اتودهای پيانو و همچنین اتودهای سایر سازها مثل ویلن، فلوت و ... به جمع موسیقیدانان و نوازندگان ایرانی باز شد.

 به دلیل طولانی بودن مطلب به ادامه مطلب بروید

 

ادامه مطلب

 

نواختن موسیقی سنتی ایران با پیانومعمولی کار دشواریست چونکه ساخت پیانو بر پایه دوازده صوت در هر هنگام (اکتاو) است در صورتی که در موسیقی سنتی احتیاج به هفده صوت است، یعنی اگر پیانو را از اول برای موسیقی سنتی ساخته بودند میبایستی پنچ کلید به هر هنگام اضافه میکردند که البته طول آن پیانو یک برابر و نیم بزرگترو چندین برابرگرانترمیشد.

تمایز دیگر بین صوت های پیانو معمولی و اصوات سنتی ما، فاصله صوت ها از یکدیگراست. توضیح آنکه تنش (فرکانس) یک کلید پیانو نسبت به تنش کلید قبل از آن ٠٥٩٤ /١ یا تقریبا شش در صد بیشتر است. باین ترتیب اگر از یک کلید پیانو، مثلا سل، شروع کرده و پس از طی دوازده فاصله بطرف بالا حرکت کنیم به کلید هنگام یا سل دیگری خواهیم رسید که تنش آن دوبرابر کلید سل اولی خواهد بود. ضریب ٠٥٩٤ /١ در حقیقت ریشه دوازدهم عدد دو است یعنی عددی که چون دوازده مرتبه در خودش ضرب شود مساوی با عدد دو باشد. تصاعد تنش صوتی برمبنای یک ضریب مشخص که در تمام موسیقی غرب معمول است، یک حالت ِ تعادلی به موسیقی اروپایی میدهد که در موسیقی سنتی وجود ندارد و همین اعتدال درفواصل صوتی ِ موسیقی غربی است که همنوازی (هارمونی) را، دراجرای یک مجموعه بزرگی از آلات موسیقی، مثلا چون یک سنفونی، آسان ساخته است. در موسیقی ما بر عکس ِ موسیقی غرب تعادل صوتی بکاربرده نمیشود و فواصل صوتی تا اندازه ای منوط به دستگاه مورد نظراست، کما اینکه همنوازی بزعم آنچه که در غرب معمول است در موسیقی ما نایاب میباشد. البته در موسیقی ما، مانند اکثر تمدن های دیگر دنیا، فاصله هنگام بوضوح مطرح است.

محدویت سازهای غربی در اجرای موسیقی ایرانی:


نواختن موسیقی سنتی ایران با پیانومعمولی کار دشواریست چونکه ساخت پیانو بر پایه دوازده صوت در هر هنگام (اکتاو) است در صورتی که در موسیقی سنتی احتیاج به هفده صوت است، یعنی اگر پیانو را از اول برای موسیقی سنتی ساخته بودند میبایستی پنچ کلید به هر هنگام اضافه میکردند که البته طول آن پیانو یک برابر و نیم بزرگترو چندین برابرگرانترمیشد.

تمایز دیگر بین صوت های پیانو معمولی و اصوات سنتی ما، فاصله صوت ها از یکدیگراست. توضیح آنکه تنش (فرکانس) یک کلید پیانو نسبت به تنش کلید قبل از آن ٠٥٩٤ /١ یا تقریبا شش در صد بیشتر است. باین ترتیب اگر از یک کلید پیانو، مثلا سل، شروع کرده و پس از طی دوازده فاصله بطرف بالا حرکت کنیم به کلید هنگام یا سل دیگری خواهیم رسید که تنش آن دوبرابر کلید سل اولی خواهد بود. ضریب ٠٥٩٤ /١ در حقیقت ریشه دوازدهم عدد دو است یعنی عددی که چون دوازده مرتبه در خودش ضرب شود مساوی با عدد دو باشد. تصاعد تنش صوتی برمبنای یک ضریب مشخص که در تمام موسیقی غرب معمول است، یک حالت ِ تعادلی به موسیقی اروپایی میدهد که در موسیقی سنتی وجود ندارد و همین اعتدال درفواصل صوتی ِ موسیقی غربی است که همنوازی (هارمونی) را، دراجرای یک مجموعه بزرگی از آلات موسیقی، مثلا چون یک سنفونی، آسان ساخته است. در موسیقی ما بر عکس ِ موسیقی غرب تعادل صوتی بکاربرده نمیشود و فواصل صوتی تا اندازه ای منوط به دستگاه مورد نظراست، کما اینکه همنوازی بزعم آنچه که در غرب معمول است در موسیقی ما نایاب میباشد. البته در موسیقی ما، مانند اکثر تمدن های دیگر دنیا، فاصله هنگام بوضوح مطرح است.

به دلیل طولانی بودن مطلب به ادامه مطلب بروید

 

ادامه مطلب

اگر بودجه کافي در اختيار داريد يقينآ مي توانيد سازي را انتخاب کنيد که نه تنها صداي خوبي داشته باشد بلکه از لحاظ ظاهري نيز انتظار شما و اطرافيان را جلب کند. طبيعي است که زيبايي و آراستگي ظاهري ساز مي تواند انگيزه شما براي تمرين بيشتر را موجب شود. اما اگر بودجه کافي در اختيار نداريد؛ به شدت به شما توصيه مي شود فريب ظاهر ساز را نخوريد و به صدا و ويژگيهاي مکانيکي آن دقت کنيد.

صداي پيانو
عمومآ کيفيت صداي پيانو براي افرادي که با اين ساز آشنايي بيشتري دارند بعنوان يک شاخص انتخاب مطرح است. اين موضوع کاملآ سليقه اي است، هرچند برخي از سبکهاي خاص موسيقي با برخي صداها بيشتر مانوس است. به عنوان مثال هنگامي که مي خواهيد يک موسيقي آرام و رمانتيک اجرا کنيد طبيعتآ صداي نرم و مهربان (Mellow) پيانو بيشتر به دل مي نشيند تا يک صداي صاف، شفاف و زنگ دارد.

بعنوان يک نظر شخصي هر چقدر صدا از سمت نرمي به سمت تيزي متمايل شود براي ساز محدويت کاربردي بيشتري بوجود مي آيد. يک صداي بسيار تيز و زنگ دار - شبيه به صداي گيتارهاي آکوستيک - بيشتر براي سبکهاي نزديک به راک مناسب است که نوازنده اغلب آکوردهايي را بصورت چند نت سياه پشت سر هم اجرا ميکند. اما با همين نوع صدا اگر بخواهيد آرپژ اجرا کنيد يا يک نوکتورن از شوپن اجرا کنيد نتيجه جالب بدست نخواهد آمد و هرگز آن زيبايي را که در حالت قبل هنگام اجراي موسيقي راک حس مي کرديد، احساس نخواهيد کرد.

در واقع موضوع را مي توان از اين زاويه نگاه کرد که زيبايي يک صداي زنگ در محدوده خاصي کاربرد دارد، اما زيبايي يک صداي نرم و لطيف در محدوده بيشتري مي تواند مورد استفاده قرار گيرد. (با اين وجود اغلب هنرآموزان در ابتداي کار به صداي زنگ دار علاقه دارند.)

باريک بين باشيد
نکته بعدي در انتخاب ساز دقت و باريک بيني به هنگام خريد است. هرگز عجله نکنيد، فروشندگان پيانو - بخصوص اگر با غير از يک نمايندگي طرف هستيد - اغلب از استدلالهاي بي اساسي استفاده مي کنند که شما را مجبور کنند در همان بازديد اول ساز را خريداري کنيد. بسياري از آنها حتي نمي توانند يک نت "دو" را روي پيانو به شما نشان دهند و به پيانو تنها به عنوان يک کالاي پر سود نگاه مي کنند.

بنابراين حرفهايي نظير "اين ساز يک مشتري ديگر هم دارد"، "اين آخرين ساز از اين نوع است که داريم" ، "از هفته آينده قيمت ها بالا خواهد رفت" و ... را باور نکنيد و بفرض هم که ساز مورد نظر شما در بازديد بعد فروش رفته باشد، چيزي را از دست نداده ايد؛ مطمئن باشيد مي توانيد ساز بهتري را پيدا کنيد.

هنگام انتخاب ساز دقت کنيد که صداي هاي تيز و
شفاف ممکن است زود باعث خستگي شما شوند.

خجالت نکشيد و هرگز بدون بررسي مارک ها و مدلهاي مختلف در مغازه هاي ديگر دست به انتخاب ساز نزنيد، مگر آنکه ساليان سال با پيانو کار کرده باشيد و تجارب قبل به شما بگويد که مستقيم سراغ کدام ساز برويد.

تهديد را به فرصت تبديل کنيد
با وجود آنکه شرکت هاي نسبتآ زيادي بظاهر نمايندگي برند (Brand) هاي مختلف را دارا هستند، اما در عين حال بازار پيانو در شهر هاي ايران بسيار محدود و کوچک است. اغلب هنگامي که بطور جدي براي خريد پيانو به چند مغازه سر مي زنيد؛ زمزمه پيدا شدن يک مشتري جدي در شعاع زيادي پيچيده مي شود. اين موضوع مي تواند براي شما هم فرصت باشد هم تهديد.

اگر مراقب نباشيد فروشندگان با يکديگر صحبت کرده و هر چه به مغازه هاي بعدي مي رويد حرفهاي جذابتري مي زنند که باب ميل شما باشد و خيلي زود همان روز اول شما را مجبور به خريد مي کنند.

بنابراين سعي کنيد زرنگ باشيد چرا که پول در دست شما قرار دارد. توصيه قبل را سر مشق خود قرار دهيد و بدانيد که در اين معامله آنها بيش از شما نيازمند به اين معامله هستند. تا آنجا که مي توانيد از آنها سئوال کنيد و ساز را بررسي کنيد و هيچوقت مجذوب تعاريف آنها راجع به "نحوه نشستن شما پشت ساز" يا "نوازندگي زيباي شما" و ... نشويد! بسياري از مغازه دارها براي فروش ساز به هر حيله و نيرنگي متوسل مي شوند.

پول يا دست چک با خود همراه نداشته باشيد
با دست خالي و بدون پول به ديدن فروشگاه هاي پيانو برويد و هرگز قبل از بررسي و فکر کردن در منزل به هيچ فروشنده اي، نظر مثبت ندهيد چه رسد به اينکه مبلغي را بعنوان پيش پرداخت به آنها بدهيد. اغلب افرادي که قصد خريد ساز دارند با روحيه لطيف و ساده به مغازه مي آيند و نمي دانند که بسياري از ساز فروشها (انصافآ نه همه آنها) جز به پول بيشتر در آوردن توجهي ندارند.

همراه داشتن پول ممکن است براي يک لحظه شما را تحريک کند که يک تصميم نادرست بگيريد. اگر ديديد صاحب مغازه رفتار مناسبي از خود نشان نمي دهند (به عبارت خودماني تر شکم سيري دارد) از آن مغازه بيرون بياييد و يقين بدانيد آهي که او مي کشد از ناراحتي شما سخت تر است.

يکنواختي رنگ صدا
گفتيم که انتخاب نوع و رنگ صدا يک موضوع سليقه اي است، اما يکنواختي رنگ صدا در پهنه کلاويه ها موضوعي کاملآ فني است که به مکانيک و جنس مواد بکار رفته در ساز مربوط مي شود.

اگر نوازنده ماهر نيستييد يا گوش شما با صداي پيانو آشنا نيست، ترجيحآ به سمت انتخاب پيانويي که کوک نيست نرويد. حتي اگر فروشنده بگويد : "شما ساز را به منزل ببريد، ما مجاني براي شما کوک مي کنيم، اگر نپسنديد پس مي گيريم." قبول نکنيد، مگر آنکه از توانايي خود در پس دادن ساز مطمئن باشيد.

کيفيت و رنگ صداي ساز بايد براي همه کلاويه ها
يکسان باشد.

سيم هاي بم در پيانو هاي نامرغوب عمومآ کيفيت صداي خود را خيلي زود از دست مي دهند، بنابراين اول کلاويه هاي سمت چپ ساز را امتحان کنيد. بايد بتوانيد صداي نت مشخصي را از آنها بشنويد در صورتي که فقط يک صداي باس از آنها بيرون مي آمد و خيلي معلوم نبود که چه نتي است - که در اين صورت صدا توام با هوم است - از آن ساز صرف نظر کنيد.

اما اگر صداهاي بخش باس مورد قبول بودند، به سمت راست حرکت کنيد و دقت کنيد که رنگ و کيفيت صداها يکسان باشد. نبايد يک کلاويه صدايي نرم داشته باشد و چند اکتاو بالاتر کلاويه ديگري صدايي تيز بدهد. هر چند ممکن است بتوان اين مشکلات با Voicing مجدد ساز حل کرد، اما بهتر است در اينحالت شما اين ساز را فراموش کنيد.

شدت صدا
سعي کنيد پيانويي را انتخاب کنيد که صداي بلند تري دارد. ارتفاع پيانو يکي از شاخص هايي است که باعث مي شود حجم صدا و به دنبال آن شدت صداي توليد شده بيشتر شود. اما سواي اين موضوع عملکرد مناسب سيستم انتقال نيرو از کلاويه به سيم (Action) و نيز جنس سيم ها، چکشها و ... از موارد مهمي است که در شدت صداي توليدي تاثير مي گذارد. بنابراين در دو پيانو مشابه آنرا انتخاب کنيد که صداي بلند تري دارد.

بر کسی پوشیده نیست که نوازندگی نیز مانند تمامی مهارتهای فیزیکی هنری و حتی غیر هنری چنانچه علاوه بر تمرین و ممارست با مطالعه تجارب دیگران، روشها و مفاهیم بنیادی توام باشد، در نهایت نتیجه بهتری را عاید هنرجو خواهد کرد. به همین علت نوازندگان باید ایده های کهنه ای مانند تمرین های مدام و مکانیکی صرف را کنار گذاشته و به نوازندگی بصورت علمی تر و هنری تر نگاه کنند و آنرا صرفا یک مهارت فیزیکی نپندارند.

این مقاله از سایت زیر برداشته شده

ادامه مطلب